Caro mio ben
credi mi almen,
senza di te
lanquisce il cor.
Il tuo fedel
sospira ognor.
Cessa crudel
tanto rigor!
Caro mi ben…
O allerliefste mijn
geloof me alsjeblieft,
zonder jou doet mijn hart zo’n pijn
en ben ik zwaar gegriefd.
Ik blijf je toch voor altijd trouw
mijn zuchten kent geen stop.
Zo kwijn ik hier nog weg om jou
geef die wrede kilte op!
O allerliefste mijn…
Verbe égal au Très-Haut notre unique espérance,
Jour éternel de la terre et des cieux
De la paisible nuit nous rompons le silence,
Divin Sauveur, jette sur nous les yeux,
Répands sur nous le feu de ta grâce puissante,
Que tout l’enfer fuie au son de ta voix,
Dissipe le sommeil d’une âme languissante
Qui la conduit à l’oubli de tes lois!
O Christ sois favorable à ce peuple fidèle,
Pour te bénir maintenant rassemblé;
Reçois les chants qu’il offre à ta gloire immortelle,
Et de tes dons qu’il retourne comblé.
Woord van de Allerhoogste, ons enige verlangen,
o eeuwig licht van aarde, hemel en heelal,
in de vredige nacht komen wij met gezangen,
goddelijke Heiland, richt uw oog op ons al.
Ontbrand in ons uw heilige vuur,
dat heel de onderwereld wijkt voor uw woord,
wek de smachtende ziel op ‘t juiste uur
dat hij zich niet verslaapt en uw wet heeft gehoord.
O Christus wees uw trouwe volk gunstig gezind
wij zijn hier vandaag bijeen om u te eren;
ontvang ons gezang voor uw eeuwig bewind,
dat het vol van uw gaven terug moge keren.
Bovenstaande vertaling van de Cantique heb ik heel lang geleden gemaakt. Nu kreeg ik een verzoek om een zingbare vertaling te maken. Dat stelt meer eisen aan het ritme en het aantal lettergrepen, waardoor een nog iets vrijere vertaling ontstaat, die precies past in de melodie van Fauré.
Verbe égal au Très-Haut notre unique espérance,
Jour éternel de la terre et des cieux
De la paisible nuit nous rompons le silence,
Divin Sauveur, jette sur nous les yeux.
Répands sur nous le feu de ta grâce puissante,
Que tout l’enfer fuie au son de ta voix,
Dissipe le sommeil d’une âme languissante
Qui la conduit à l’oubli de tes lois!
O Christ sois favorable à ce peuple fidèle,
Pour te bénir maintenant rassemblé;
Reçois les chants qu’il offre à ta gloire immortelle,
Et de tes dons qu’il retourne comblé.
Woord van nu en altijd, ons enige verlangen,
het eeuwig licht van het ganse heelal,
in de vredige nacht komen wij met gezangen:
o Heiland groot, aanschouw ons bovenal.
Ontbrand in ons het vuur, omdat wij op U wachten,
sla heel de hel voor uw stem op de vlucht;
verstoor de slaap van hen, die vurig naar U smachten,
die hen verleidt te vergeten uw tucht!
O Christus wees genadig voor ‘t volk dat trouw belijdt,
nu bij elkaar in gezangen gehuld;
ontvang hun lof en dank voor uw eeuwige wijsheid,
en mag uw volk van U worden vervuld.
O Sonne, Königin der Welt,
Die unser dunkles Leben erhellt
O Sonne, Königin der Welt,
Die unser dunkles Rund erhellt
In lichter Majestät;
Erhab’nes Wunder einer Hand,
Die jene Himmel ausgespannt
Und Sterne hingesät!
Noch heute seh’ ich deinen Glanz,
Mir lacht in ihrem Blumenkranz
Noch heute die Natur.
Der Vögel buntgefiedert Heer
Singt morgen mir vielleicht nicht mehr
Im Wald und auf der Flur.
Ich fühle, daß ich sterblich bin,
Mein Leben welkt wie Gras dahin,
Wie ein verschmachtend Laub.
Wer weiß, wie unerwartet bald
Des Höchsten Wort an mich erschallt:
Komm wieder in den Staub!
O zon, koningin der aard’,
die ons donker leven opklaart,
O zon, koningin der aard’
die het duister rondom opklaart
in grote majesteit;
Verheven wonder van een hand
die ginds de hemelen omspant
en sterren heeft verspreid.
Vandaag nog zie ik al je glans,
vandaag lacht in haar bloemenkrans
mij toe nog de natuur.
Het vogelkoor, zo bont van veer,
zingt morgen misschien al niet meer
in ’t bos of op een muur.
Ik voel me sterfelijk en alleen,
mijn leven kwijnt als heigras heen,
als een verdroogd gewas.
Wie weet, hoe onverwacht weldra
de Hoogste roept: Sta op en ga:
keer weer terug tot as.
De jonge edelman Pierre de Ronsard zou zich aan een diplomatieke of militaire carrière hebben gewijd, als hij niet in 1540 door een ziekte doof was geworden. Hij ging letteren studeren en hij schreef zeer veel gedichten, vooral geïnspireerd door de oudheid en door de sonnetten van Petrarca. Het merendeel van zijn gedichten bezingt in lyrische stijl de vrouw als onbereikbare geliefde. Zo zijn er meer dan 230 sonnetten voor Cassandre, 68 voor Marie, 16 voor Astrée en 141 voor Hélène (de Surgère, hofdame van Catharina de Medici in 1570). Het hier vertaalde lied is een ‘Sonnet pour Hélène’. Veelal spelen de goden, de kosmos en de natuur een belangrijke rol en geven de sonnetten een transcendentale glans.
Amour qui as ton regne en ce monde si ample
Vois ta gloire et la mienne errer en ce jardin
Vois comme son bel oeil mon bel astre divin
Reluit comme une lampe ardente dans un temple
Vois son corps des beautés le portrait et l’exemple
Qui ressemble une aurore au plus beau du matin
Vois son esprit seigneur du sort et du destin
Qui passe la nature en qui Dieu se contemple
Regarde la marcher toute pensive à soi
T’emprisonner de fleurs et triompher de toi
Vois naître sous ses pieds les herbes bienheureuses
Vois sortir un printemps des rayons de ses yeux
Et vois comme à l’envi ses flammes amoureuses
Embellissent la terre et sereinent les cieux.
Zie Amor, met je wereldwijde macht,
In deze tuin wandelt ons beider lieveling;
mijn goddelijke ster, haar oog een flonkering,
schitterend als een godslamp, licht en zacht.
Zie haar lichaam, beeld en voorbeeld van pracht
gelijk de dageraad bij ochtendschemering,
zie, meester van het lot, haar uitstraling
ontstijgt de natuur, spiegel van God’s macht.
Kijk haar gaan in gedachten verzonken,
ze houdt je gevangen, in bloemen geklonken,
haar voetstap wekt geurige kruiden tot leven.
Eén en al lente straalt van haar gezicht
en zie hoe haar liefdesvuur hoogverheven
de aarde verfraait en de hemel verlicht.
Schwelle die Segel, günstiger Wind!
Trage mein Schiff an das Ufer der Ferne;
Scheiden muß ich, so scheid’ ich gerne,
Schwelle die Segel, günstiger Wind!
Schwelle die Segel, günstiger Wind!
Daß ich den Boden, den heimischen schaue,
Fahre du wohl, Helvetiens Aue,
Schwelle die Segel, günstiger Wind!
Schwelle die Segel, günstiger Wind!
Wenn ich auch hier in Entzücken verweile,
Drüben knüpfen mich liebende Seile,
Schwelle die Segel, günstiger Wind!
Wiederkehrend nach dem Vaterlande
hofft ich deine Lilienhand zu drücken,
trautre Bande
würden uns, so hofft ich, dann beglücken,
Wiederkehrend nach dem Vaterlande.
Wehe mir, du bist vorangegangen
nach viel bessrem Vaterland, o Teure!
Welch verlangen,
dass auch ich bald meinen Nachen steure
nach viel bessrem Vaterland, o Teure!
Bol maar de zeilen, gunstige wind!
Laat vlug mijn schip naar de oever toe varen;
scheiden moet ik, toch scheid ik gaarne,
bol maar de zeilen, gunstige wind!
Bol maar de zeilen, gunstige wind!
Laat mij mijn thuisland vertrouwd zo aanschouwen,
‘k wens je vaarwel, mijn Zwitserse gouwen,
bol maar de zeilen, gunstige wind!
Bol maar de zeilen, gunstige wind!
Ook al verblijf ik dolgraag hier te lande,
daarginder trekken mij dierbare banden,
bol maar de zeilen, gunstige wind!
Door terug te keren naar mijn vaderland
hoopte ik jouw leliehand te vinden,
en een tedere band
zou ons, zo hoopte ik, dan in geluk verbinden,
door terug te keren naar mijn vaderland.
Tot mijn verdriet ben jij reeds voorgegaan
naar een veel beter vaderland, mijn lief!
Hoe verlang ik door te gaan,
ook ik stuur snel mijn scheepje definitief
naar een veel beter vaderland, mijn lief!
Voor een goed begrip van dit lied uit de komische opera ‘Platée’ hebben we wat kennis van de griekse mythologie nodig. In het moeras van de zeer lelijke maar zelfgenoegzame moerasnimf Platée wordt een komedie opgevoerd. Jupiter maakt de nimf het hof om zijn gemalin Juno van haar jaloezie te genezen. Juno krijgt lucht van de affaire en verschijnt woedend en incognito op de bruiloft. Wanneer de nietsvermoedende Platée zwaargesluierd komt aanrijden op een door kikkers getrokken praalwagen, onthult Juno haar afstotelijke gezicht. Uitgelachen door de aanwezigen druipt Platée af en Jupiter verzoent zich met zijn echtgenote. Het lied, gezongen door ‘La Folie’ verwijst naar het verhaal van Apollo en Daphne. Door een list van Cupido/Amor wordt Apollo verliefd op Daphne en wil zij niets van mannen weten. Hij achtervolgt haar en zij slaat voor hem op de vlucht, en ze smeekt om bevrijd te worden uit haar veel te mooie lichaam. Haar wens wordt verhoord, ze verandert in een boom. In acte 2 van de opera zingt ‘La Folie’ deze aria met het verhaal van Apollo en Daphne als waarschuwing voor Platée om niet met Amor te spotten en zich niet met Jupiter in te laten.
Formons les plus brillants concerts;
Quand Jupiter porte les fers
De l’incomparable Platée,
Je veux que les transports de son âme enchantée,
S’expriment par mes chants divers.
Essayons du brillant,
Donnons dans la saillie!
Aux langueurs d’Apollon, Daphné se refusa : ah !
L’Amour sur son tombeau,
Eteignit son flambeau,
La métamorphosa.
C’est ainsi que l’Amour de tout temps s’est vengé:
Que l’Amour est cruel, quand il est outragé!
We geven een muzikaal feest;
terwijl Jupiter hunkert als een beest
naar de buitensporige Platée,
wil ik de uitspattingen van zijn betoverde geest
laten klinken op het bruiloftsfeest.
Laten we schitterend musiceren,
en hier samen excelleren!
Ach, Daphne weerstond Apollo’s liefdesdroom.
Want Amor in zijn godsbestuur
had gedoofd haar liefdesvuur,
en zij veranderde in een boom.
Zo wreekt Amor zich in alle tijden:
want wie Amor beledigt, is niet te benijden!
S’il est vrai, Chloris, que tu m’aimes,
(mais, j’entends, que tu m’aimes bien),
Je ne crois pas que les rois mêmes
Aient un bonheur pareil au mien.
Que la mort serait importune
A venir changer ma fortune
Pour la félicité des cieux!
Tout ce qu’on dit de l’ambroisie
Ne touche point ma fantaisie
Au prix des grâces de tes yeux.
O Chloris, als ik jouw liefde mocht ervaren,
(ja, ik weet, je mag me wel heel graag),
dan zouden zelfs koningen vandaag
mijn geluk niet kunnen evenaren.
Hoe ongelegen zou de dood nu komen
mijn levenslot werd mij ontnomen
mijn hemelse geluk zou zijn gevlogen!
Zelfs ambrozijn of de schoonste melodieën
verbleken bij mijn wilde fantasieën
over jouw bekoorlijke ogen.
Het nummer “A Horse with no name” staat op het debuutalbum van America (1971) en is geschreven door de toen 19-jarige Dewey Bunnell . Het nummer zou in eerste instantie Desert Song gaan heten, maar dit werd later aangepast. Het lied is geschreven op een regenachtige dag in Engeland en heeft de intentie de warmte en droogte aan te geven in een woestijn. De achterliggende herkomst van het nummer is de jeugd van Dewey Bunnell, hij groeide op in de omgeving van Vandenberg Air Force Base. Het nummer werd in enkele delen van de Verenigde Staten, waaronder Kansas City, verboden omdat het nummer zou refereren aan drugsgebruik (“horse” is een in de Verenigde Staten gebruikt synoniem voor heroïne). Het nummer behaalde vervolgens de eerste positie op de Amerikaanse hitlijst.
Ik kwam het in 2015 weer op het spoor door een prachtige liedbewerking van Paul de Munnik, Kees Prins en JP den Tex op het album “Op weg naar huis”: Ik ben al zolang met mezelf onderweg, als een held in een lied zonder paard. Het maakte me weer nieuwsgierig naar het origineel.
On the first part of the journey
I was looking at all the life
There were plants and birds and rocks and things
There was sand and hills and rings
The first thing I met was a fly with a buzz
And the sky with no clouds
The heat was hot and the ground was dry
But the air was full of sound
I’ve been through the desert on a horse with no name
It felt good to be out of the rain
In the desert you can remember your name
‘Cause there ain’t no one for to give you no pain
La, la …
After two days in the desert sun
My skin began to turn red
After three days in the desert fun
I was looking at a river bed
And the story it told of a river that flowed
Made me sad to think it was dead
You see I’ve been through the desert on a horse with no name
It felt good to be out of the rain
In the desert you can remember your name
‘Cause there ain’t no one for to give you no pain
La, la …
After nine days I let the horse run free
‘Cause the desert had turned to sea
There were plants and birds and rocks and things
there was sand and hills and rings
The ocean is a desert with it’s life underground
And a perfect disguise above
Under the cities lies a heart made of ground
But the humans will give no love
You see I’ve been through the desert on a horse with no name
It felt good to be out of the rain
In the desert you can remember your name
‘Cause there ain’t no one for to give you no pain
La, la …
Op de eerste dag van mijn lange trip
zie ik heel het leven aan
Er zijn planten en vogels en rotsen en land
Er zijn heuvels en golven van zand
De eerste ontmoeting met een zoemende vlieg
En geen wolkje aan de lucht
Het is heter dan heet en de grond is zo droog
Maar de lucht is gevuld met gerucht
Ik trek de woestijn door op een paard zonder naam
ben gelukkig de regen voorbij
In de leegte weet je alleen nog je naam
En de pijn verdwijnt want je bent vogelvrij
La, la …
Na een dag of wat in de moordende zon
mijn huid raakte lelijk verbrand
‘t is de zoveelste dag die ik overwon
zie ik hier een rivierbed van zand
en ik voel het verdriet om die dode rivier
die ooit stroomde vanuit zijn bron
Ja, ik trek de woestijn door op een paard zonder naam
ben gelukkig de regen voorbij
In de leegte weet je alleen nog je naam
En de pijn verdwijnt want je bent vogelvrij
La, la …
Dagen later, ik heb het paard laten gaan
De woestijn is veranderd in zee
Er zijn planten en vogels en rotsen en land
Er zijn heuvels en golven van zand
De zee is een woestijn die leeft ondergronds
En erboven een spiegel van goud
Zoals het hart van een stad klopt onder de grond
Maar de mensen blijven koud
Ja, ik trek de woestijn door op een paard zonder naam
ben gelukkig de regen voorbij
In de leegte weet je alleen nog je naam
En de pijn verdwijnt want je bent vogelvrij
La, la …
Die Schwalbe schwingt zum Abendliede
sich auf das Stänglein unterm Dach,
im Feld un in der Stadt ist Friede,
Fried is im Haus und im Gemach.
Ein Schimmer fällt vom Abendrote
leis in die stille Straß heiein,
und vorm Entschlafen sagt der Bote,
es werd ein schöner Morgen sein!
De zwaluw schiet voor zijn avondbede
tussen de balken onder ’t riet,
op het land en in de stad heerst vrede,
in ’t huis weerklinkt een vredig lied.
Een gloed van de avondrode
lucht valt zacht over het stille plein,
en vóór het slapen zingt de bode,
het zal een mooie morgen zijn!
De vertaling van de Animal Crackers (maffe dieren) van Whitacre, The panther, The cow en The firefly is een leuk klusje. De korte versjes zijn ook humorvol getoonzet, luister bijvoorbeeld naar https://www.youtube.com/watch?v=BKIjiqVs5yc, waar Eric Whitacre zelf de werkjes uitvoert met het USC Thornton Concert Choir.
The panther
The panther is like a leopard
except it hasn’t been peppered.
If you behold a panther crouch
prepare, prepare to say, “ouch”.
Better yet if called by a panther,
Don’t anther.
The cow
The cow is of the bovine ilk;
One end is mooo, the other, milk
The firefly
The firefly’s flame
Is something for which science has no name.
I can think of nothing eerier
Than flying around with an unidentified glow on a person’s posteerior.
De panter
De panter en het luipaard zijn beiden goed gebekt,
alleen de panter is nog onbevlekt.
Besluipt een panter jou,
bereid je voor op: au!
Sterker nog, roept een panter je aan:
niet gaan!
De koe
De koe is een rund, zij is goed voor elk:
van voren geeft ze boeh, van achteren melk
De vuurvlieg
De vuurvlieg met zijn lichtend spoor,
daar hebben geleerden geen woorden voor.
Ik zou nooit van mijn leven vliegen durven
met zo’n geheimzinnige, onbekende, enge gloed aan mijn lurven.